Czym są pliki cookies  Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Grunty inwestycyjne dla biznesu

Rynek budowlany w sześciu krajach Europy Środkowo-Wschodniej wydaje się przegrzany

     
wielkość tekstu: zmniejsz wielkość czcionki
Jonathan Cohen, Senior Partner, Dyrektor Działu Doradztwa Budowlanego Colliers International w Polsce
Jonathan Cohen, Senior Partner, Dyrektor Działu Doradztwa Budowlanego Colliers International w Polsce

Udział nowych inwestycji biurowych w całkowitej podaży w sektorze biurowym w stolicach 6 krajów Europy Środkowo-Wschodniej (region CEE-6) osiągnął najwyższy pułap w cyklu i kształtuje się on na poziomie 10%-21%. W miastach regionalnych w Polsce przedział ten wyniósł 10%-28%. Szczytowe wartości są także odnotowywane w sektorze magazynowym w całym regionie CEE. Tak wynika z danych Colliers International.

- W mitologii greckiej Ikar za bardzo zbliżył się podczas lotu do słońca, którego promienie rozpuściły wosk na jego skrzydłach. To sprawiło, że śmiałek runął do morza. Według nas jest to stosowna analogia dla obecnej sytuacji na rynku budowlanym w regionie CEE. Wydaje się, że wskaźnik koniunktury ESI (ang. economic sentiment indicator) dalej rośnie, pomimo osiągnięcia ostatnio rekordowych wartości w większości państw Europy Środkowo-Wschodniej. Analizując szczytowy okres ostatniego cyklu w latach 2007-2008, stwierdziliśmy, że to zwyżkujące koszty budowy i ceny przełożyły się, po osiągnięciu rekordowego poziomu, na późniejsze spadki jeszcze przed wybuchem globalnego kryzysu finansowego w 2008-2009 r. - wyjaśnia Mark Robinson, specjalista ds. badań rynku w regionie CEE w Colliers International.

Okazuje się, że to niedobór pracowników wydaje się szczególnie zwiększać koszty budowy. Przy prawdopodobnie porównywalnym do ubiegłego roku tempie wzrostu płacy minimalnej i średniej w regionie CEE-6 w 2019 r. presja będzie rosnąć. W naszej opinii najpoważniejsze problemy w zakresie niedoboru pracowników i kształtowania się cen występują w Rumunii i na Węgrzech, podczas gdy tempo wzrostu popytu wydaje się mniejsze na Słowacji, a może także spaść w Czechach. Wygląda na to, że najmniejsze obawy dotyczące podaży może mieć obecnie Bułgaria. Natomiast rozmiar i płynność rynku w Polsce, mogą złagodzić skutki ewentualnego spowolnienia.

- W przeciwieństwie do roku 2008, w którym pomimo spadku inwestycji w nieruchomości komercyjne, statystyki dotyczące gospodarki i zatrudnienia wzrosły dzięki inwestycjom infrastrukturalnym w UE i inwestycjom BPO / SSC, po decyzji o Brexicie oraz obniżeniu i relokacji funduszy strukturalnych w UE, Polska może mieć niższe wydatki na infrastrukturę, czego efektem mogą być nadwyżki zasobów produkcyjnych w sektorze budowlanym. Będą one dodatkowo spotęgowane, gdy polscy i ukraińscy pracownicy powrócą z rynków zachodnioeuropejskich. - komentuje Jonathan Cohen, Senior Partner, Dyrektor Działu Doradztwa Budowlanego Colliers International w Polsce.

Wróćmy na ziemię

Poprosiliśmy naszych ekspertów ds. wycen nieruchomości w regionie CEE o wyrażenie opinii na temat tego, jakie czynniki mogą obecnie być istotne dla deweloperów inwestujących w nieruchomości komercyjne. We wszystkich krajach poza Polską na pierwszym miejscu wymieniano popyt ze strony klientów. Dlaczego Polska jest tutaj wyjątkiem? Możliwym wytłumaczeniem jest utrzymująca się stabilna podaż nowych inwestycji budowlanych w polskich miastach. Deweloperzy działający na bardziej płynnym rynku biurowym mogą z większą pewnością podchodzić do budowania spekulacyjnego. Nawet w sektorze magazynowym ilość powierzchni znajdującej się obecnie w budowie, jako odsetek całkowitej podaży przestrzeni magazynowej w Warszawie (6%) i w 8 miastach regionalnych w Polsce (średnio 13%) jest większa niż w Pradze i Budapeszcie (w obu przypadkach jest to 5%). Najważniejszymi czynnikami dla polskich deweloperów są obecnie koszty pracy oraz materiałów.

Niska podaż pracowników topi skrzydła

Zarówno w regionie CEE, jak i w całej UE, wzrost płac i trudności w pozyskaniu pracowników pod koniec 2018 r. to problemy jeszcze bardziej dotkliwe niż w latach 2006-2007. Coraz trudniej o rentowną działalność w sytuacji, gdy płace w ciągu niespełna 3 lat wzrosły o jedną czwartą, a w niektórych przypadkach nawet o połowę. W ciągu ostatnich 12 miesięcy koszty realizacji typowych inwestycji biurowych w dzielnicach biznesowych w stolicach regionu CEE-6 wzrosły o ok. 5%-17%. Wygląda na to, że rok 2019 będzie kolejnym rokiem wzrostu płac w regionie. Szacujemy, że krajowy poziom płac wzrośnie rok do roku o 5%-10%, a płaca minimalna we wszystkich branżach zanotuje wzrost o 7%-10%, przy możliwych wynikach skrajnych, takich jak ogłoszony niedawno przez Rumunię wzrost minimalnego wynagrodzenia robotników budowlanych o oszałamiające 58% w skali rok do roku. Koszty budowy mogą więc dalej rosnąć, przy jednocześnie spadającym powoli popycie.

Pięta achillesowa. Czy spadki się utrzymają?

Nastroje gospodarcze w 6 krajach Europy Środkowo-Wschodniej, nawet uwzględniając odnotowywane od lutego spadki, pozostają na historycznie wysokim poziomie, nie prognozując na chwilę obecną recesji. Pogorszenie nastrojów wynika głównie z sytuacji w eksporcie i jest powiązane ze spowolnieniem gospodarczym/eksportowym w strefie Euro. Państwa regionu CEE-6 i cała Europa będzie musiała w 2019 r. stawić czoła kwestii Brexitu oraz potencjalnym problemom handlowym z USA. Sam Brexit może doprowadzić do ograniczenia inwestycji w 6 krajach regionu CEE poprzez swój wpływ na program funduszy strukturalnych UE po 2020 roku, przekładający się na sytuację w zakresie budownictwa lądowego.

Zbyt wysokie loty – skok cen inwestycji budowlanych

Nastąpił wyraźny skok poziomu cen inwestycji komercyjnych w 6 krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Zmiana kosztów budowy powierzchni najmu brutto typowej przestrzeni biurowej wielkości 15 tys. metrów kwadratowych w centralnej dzielnicy biznesowej w stolicach wahała się, według naszych specjalistów ds. wycen, w ciągu ostatniego roku w regionie CEE-6 od ok. 5% do ok. 17%. Inwestycje w Budapeszcie (wzrost o 10%-15%) i Bukareszcie (zwyżka o 11%-17%) borykały się z najwyższą presją cenową w 2018 r. W Polsce firma Colliers odnotowała dwucyfrowy wzrost kosztów w sektorze budownictwa komercyjnego, wynikający zarówno z niedoboru pracowników, jak i materiałów budowlanych. Co ciekawe, oficjalne statystyki GUS za ten sam okres wskazują na niższy wzrost kosztów w ciągu roku, co prawdopodobnie jest wynikiem korekty wcześniejszych anomalii w tym zakresie.

Czynniki podażowe rzucają wyzwanie grawitacji

Najistotniejszym ograniczeniem w całym regionie jest obecnie brak pracowników. Ograniczenia finansowe, w tym ryzyko projektowe, walutowe, koszty odsetek od zadłużenia oraz presja w zakresie płac i marży, pozostaje drugim najważniejszym czynnikiem, który przez ostatnie lata tylko w niewielkim stopniu ulegał cyklicznym wahaniom.

Wzrost płac utrzyma się w 2019 r.

Nawet biorąc pod uwagę spowolnienie gospodarcze w całej Europie i potencjalnie w regionie CEE-6, wydaje się, że presja na wzrost płac utrzyma się w regionie przez cały 2019 r. Zalecenia dotyczące płacy minimalnej mówią o wzroście w przedziale 7%-10% w ciągu tego roku. Poziomy te to punkt odniesienia dla oczekiwań najmniej wykwalifikowanych pracowników na placu budowy. Według danych Eurostatu od 2015 r. nastąpiła prawdziwa rewolucja, jeżeli chodzi o poziom wynagrodzenia w branży budowlanej w całym regionie. Pomijając podwojenie płac brutto w Rumunii pod wpływem zmian w ordynacji podatkowej, największy wzrost odnotowano na Węgrzech * (149 w porównaniu do 100 w 2015 r.), w Polsce (129) i na Słowacji (126).


* Wskaźnik wzrostu płac w budownictwie wg Eurostatu, Q3 2018 (2015 = 100)

© Wszystkie prawa zastrzeżone
Żadna część jak i całość utworów zawartych w serwisie nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętą digitalizacją, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody D&B Partners S.C. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody D&B Partners S.C. lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie. Zapytaj o licencję na publikację (biuro@terenyinwestycyjne.info)



Czytaj podobne

Dodaj komentarz

Zaloguj się, by skomentować
Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się
  • Wszystkie
  • Grunty
  • Lokale użytkowe
  • Praca
 
 
Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. działająca jako Zarządzający Słupską Specjalną Strefą Ekonomiczną oraz Burmistrz Miasta Wałcz zapraszają do I przetargu ustnego nieograniczonego mającego na celu wyłonienie przedsiębiorcy, który nabędzie nieruchomość na terenie Podstrefy „Wałcz” Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, na której będzie prowadzona działalność gospodarcza. W skład mienia objętego przetargiem wchodzi następująca nieruchomość stanowiąca własność Gminy Miasto Wałcz. Nieruchomość gruntowa, położona w Wałczu przy ul. Południowej, uregulowana w księdze wieczystej KO1W/00021239/1. Dojazd do nieruchomości od strony drogi publicznej ul. Południowa (działka nr 3731) przez teren działki nr 3724/18, na której zostanie ustanowiona odpłata i nieograniczona służebność gruntowa (przechodu i przejazdu) w chwili sprzedaży. Koszt odpłatnej służebności uwzględniony w cenie sprzedaży. Nieruchomość posiada możliwość podłączenia się do sieci energetycznej, wodociągowej i gazowej. Brak sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Na nieruchomości zlokalizowany jest nieczynny bunkier. Likwidacja bunkru wymaga uzgodnienia z Konserwatorem Zabytków. Na działce zawarta jest umowa dzierżawy od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. Dla działki została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. Dział III KW KO1W/00021239/1 bez obciążeń. Dla działki jest obowiązujący plan miejscowy - UCHWAŁA NR VIII/VI/61/19 RADY MIASTA WAŁCZ z dnia 30 kwietnia 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wałcz w rejonie ulic Budowlanych, Strefowej i Południowej (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 06.06.2019r. poz. 3169). Zgodnie z planem działka znajduje się na terenie zabudowy usługowej oraz obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oznaczony symbolem UP. Zgodnie z planem w zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu, na terenie oznaczonym symbolem UP: 1) dopuszcza się lokalizację: a) obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, b)  budynków usługowych, c) budynków biurowo-administracyjnych i socjalnych, d) budynków garażowo-gospodarczych, e) zbiorników przeciwpożarowych, f) parkingów, g) sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, h) dojść, dojazdów i stanowisk postojowych, i) zieleni izolacyjnej; 2) ustala się wskaźniki zagospodarowania terenu: a) wskaźnik intensywności zabudowy: • maksymalny - 1,40, • minimalny - 0,001, b) maksymalny wskaźnik powierzchni zabudowy - 70%, c)  minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej - 7,5%; 3) ustala się zasady kształtowania zabudowy: a) nieprzekraczalne linie zabudowy zgodnie z rysunkiem planu, b) maksymalna wysokość: obiektów produkcyjnych, składów, magazynów, budynków usługowych oraz budynków biurowo administracyjnych i socjalnych - nie więcej niż 16,0 m, budynków garażowo-gospodarczego - nie więcej niż 6,0 m, Do ceny netto uzyskanej w przetargu doliczone zostanie 23% podatku VAT. Przetarg na sprzedaż ww. nieruchomości zostanie przeprowadzony w dniu 09.09.2019 r. o godz.11.00 w siedzibie Urzędu Miasta Wałcza w sali nr 109. Osoby zainteresowane winny dokonać wpłaty wadium w kasie Urzędu Miasta Wałcz lub na rachunek Miasta Wałcz  nr 38124037121111000043636633 PKO SA  o/Wałcz  w taki sposób, aby na koncie Miasta wpłata znalazła się najpóźniej w dniu 06.09.2019 r. Warunkiem udziału w przetargu jest przedłożenie komisji przetargowej dowodu wniesienia wadium. Warunki udziału w przetargu: • osoba fizyczna będąca uczestnikiem przetargu, winna stawić się w terminie i miejscu przetargu osobiście i przedłożyć komisji przetargowej dokument tożsamości. Dopuszcza się uczestnictwo w przetargu pełnomocnika takiej osoby za okazaniem dokumentu tożsamości i oryginału pełnomocnictwa sporządzonego notarialnie, upoważniającego do uczestnictwa w przetargu. W sytuacji, gdy nieruchomość nabywana będzie w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej, a w przetargu uczestniczy jeden z małżonków, konieczne jest  przedłożenie pisemnej zgody (oryginał) współmałżonka lub złożenie do protokołu oświadczenia osoby przystępującej do przetargu o wyrażeniu zgody małżonka na nabycie nieruchomości ze środków pochodzących z majątku wspólnego; W przypadku rozdzielności majątkowej, na wpłacie winny znajdować się imiona i nazwiska wszystkich osób nabywających nieruchomość; Powyższe dotyczy również osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. • spółki cywilne uczestniczące w przetargu winny być reprezentowane w terminie i miejscu przetargu przez wspólnika dysponującego dokumentem tożsamości i oryginałem pełnomocnictwa notarialnego do uczestnictwa w przetargu udzielonego przez wszystkich wspólników. Dopuszcza się uczestnictwo w przetargu pełnomocnika spółki cywilnej posiadającego dowód tożsamości i oryginał pełnomocnictwa sporządzonego notarialnie udzielonego przez wszystkich wspólników spółki cywilnej; • podmiot podlegający wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego będący uczestnikiem przetargu, reprezentowany jest przez osobę lub osoby umocowane do zaciągania zobowiązań w jego imieniu zgodnie z zapisami w Krajowym Rejestrze Sądowym. Osoba ta lub osoby winny stawić się w terminie i miejscu przetargu osobiście z dokumentem tożsamości. Dopuszcza się uczestnictwo w przetargu pełnomocnika podmiotu podlegającego wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego za okazaniem dowodu tożsamości i oryginału pełnomocnictwa sporządzonego notarialnie do uczestnictwa w przetargu udzielonego przez osobę lub osoby umocowane do zaciągania zobowiązań w imieniu tego podmiotu, zgodnie z zapisami w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przy wpłacie wadium, na dowodzie wpłaty należy określić nieruchomość poprzez podanie numeru działki. W przypadku jeśli wpłata następuje z konta innej osoby niż nabywająca nieruchomość, na dowodzie wpłaty wadium należy również podać imiona i nazwiska wszystkich osób nabywających nieruchomość. Za datę wniesienia wadium uważa się datę wpływu środków pieniężnych na rachunek Miasta Wałcz. Wniesione wadium przez uczestnika, który przetarg wygra zalicza się na poczet ceny nabycia nieruchomości. Cena nieruchomości osiągnięta w przetargu płatna jest jednorazowo przed zawarciem umowy notarialnej. Nabywca nieruchomości ponosi wszelkie koszty związane z nabyciem nieruchomości. Zawiadomienie o miejscu i terminie zawarcia umowy notarialnej nastąpi w ciągu 21 dni od dnia rozstrzygnięcia przetargu. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomości nie stawi się bez usprawiedliwienia do zawarcia umowy, wpłacone wadium nie podlega zwrotowi.  Bliższych informacji udziela się w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Wałcza lub telefonicznie pod numerem (0-67) 258-44-71 w. 30. Ogłoszenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w siedzibie PARR S.A. Słupsk ul. Obrońców Wybrzeża 2, ponadto na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miasta Wałcza Pl. Wolności 1.  Ogłoszenie opublikowano na stronach internetowych:  www.walcz.pl,  www.bip.walcz.pl , www.sse.słupsk.pl oraz w dzienniku Puls Biznesu i gazecie Pojezierze Wałeckie.

Okladka_Magazyn

Investment Areas info Magazine
grudzień 2017
OTWÓRZ PDF

 

Najnowsze ogłoszenia

TERENY INWESTYCYJNE - PREZENTACJE OFERENTÓW